HET
ENNEAGRAM
De allereerste week van ons studieverlof hebben we
doorgebracht in Elspeet, op Mennorode,
waar een internationale studieweek gehouden werd over het enneagram.
En de allerlaatste studieweek ging ook over het enneagram,
ook een internationale week, maar nu in Californië,
in de V.S. Deze twee weken heb ik wel ervaren als
hoogtepunten in ons studieverlof. Daarom zal ik daar iets over vertellen.
Het enneagram is een psychologisch
model van negen persoonlijkheidstypen (ennea=negen).
Het is al 2500 jaar oud, en na periodes van afwezigheid, komt
het steeds weer in regelmaat tevoorschijn. In onze periode van de geschiedenis
is het in Amerika herontdekt en daar verder ontwikkeld. Die negen types
worden op verschillende manieren onderscheiden, en wel naar hun gevoelens,
gedachten en gedragingen. Die negen types kijken allemaal op een verschillende
manier naar de wereld. Ze hebben als het ware alle negen een andere bril op
waarmee ze naar de werkelijkheid kijken, en die bril kleurt alles wat ze
waarnemen.
Ik zal een voorbeeld geven. Type zeven, die ook wel de
optimist wordt genoemd, ziet alles door een roze bril, waardoor ze de dingen
vaak mooier ziet dan ze in werkelijkheid zijn. Maar hoe komt dat nou, dat dit
type alles zo rooskleurig ziet? De optimist doet alles om pijn te vermijden, en
dan vooral pijn in de vorm van verdriet. Om dat nou maar niet te voelen, want
ieder mens heeft wel pijnlijke plekken, wil de zeven
zoveel mogelijk ervaren: weggaan, veel eten, veel drinken, veel praten. Kortom
alles doen wat maar leuk kan zijn. Ze zijn ook altijd in voor een uitje, of
iets anders gezelligs. Veel plannen maken hoort daar ook bij. En als er iets
gebeurt wat per ongeluk toch helemaal niet leuk is, dan zal de
zeven dat niet willen erkennen en meteen de positieve kant naar voren brengen.
Terwijl type zes, de soldaat, die naast de zeven staat op het
enneagram, juist alles bekijkt vanuit het
gezichtspunt van veiligheid: Kan ik die en die wel vertrouwen? O, als er nou
maar geen akelige dingen gebeuren!
Zij ervaren de wereld als onveilig en proberen daarom alles
om maar wat veiligheid te voelen, vandaar dat ze ook wel ‘de soldaat’ genoemd
worden. In het leger voelen ze zich prettig, veilig onder een duidelijke
hiërarchie. Maar toch wordt de autoriteit steeds uitgetest of hij of zij nog
wel te vertrouwen is. Dit type heeft daarnaast een groot
verantwoordelijkheidsgevoel en is ook heel warm in de contacten naar anderen.
Er is van deze twee types nog veel meer te zeggen, maar voor
de helderheid wil ik het hier maar bij laten. Interessant is ook de deugdenleer
die verbonden is aan het enneagram. Ieder type heeft
haar eigen deugd waarin zij kan groeien. Zo is dat voor de zeven matigheid en
voor de zes vertrouwen. Die deugden lopen parallel met
de deugdenleer van de zogenaamde woestijnvaders
uit de derde
en vierde eeuw van onze christelijke geschiedenis. De woestijnvaders waren
monniken die zich terugtrokken in de woestijn om daar in alle eenzaamheid God
te zoeken. Maar allereerst kwamen zij natuurlijk zichzelf tegen; met hun sterke
en hun zwakke kanten. Zij hebben dit proces van zelfkennis opgeschreven en daar
kom je dus ook die deugden tegen waar ze naar moesten streven om verder te
komen op hun weg naar God.
Maar nu weer terug naar het enneagram.
Dit is dus ook een weg naar zelfkennis die nodig is voor onze weg naar God.
Want wat onszelf in de weg zit, dat is ook een struikelblok in mijn relatie tot
God. Maar het enneagram is ook een weg naar
tolerantie. Want wanneer ik weet dat mijn eigen type haar sterke maar ook haar
zwakke kanten heeft, maakt me dat ook milder voor andere types die ook moeten
worstelen met hun schaduwkanten net zoals ik. Ook al zijn die schaduwkanten dan
weer anders dan de mijne. Er is nog heel veel meer
over te zeggen, maar hier wil ik het toch bij laten !
Ds. Lia Peters
>>
Klik op vorige in uw browser om terug te keren naar kerkpleinjoure.nl <<