HET ENNEAGRAM

 

De allereerste week van ons studieverlof hebben we doorgebracht in Elspeet, op Mennorode, waar een internationale studieweek gehouden werd over het enneagram. En de allerlaatste studieweek ging ook over het enneagram, ook een internationale week, maar nu in Californië, in de V.S. Deze twee weken heb ik wel ervaren als hoogtepunten in ons studieverlof. Daarom zal ik daar iets over vertellen.

Het enneagram is een psychologisch model van negen persoonlijkheidstypen (ennea=negen).

 

Het is al 2500 jaar oud, en na periodes van afwezigheid, komt het steeds weer in regelmaat tevoorschijn. In onze periode van de geschiedenis is het in Amerika herontdekt en daar  verder ontwikkeld. Die negen types worden op verschillende manieren onderscheiden, en wel naar hun gevoelens, gedachten en gedragingen. Die negen types kijken allemaal op een verschillende manier naar de wereld. Ze hebben als het ware alle negen een andere bril op waar­mee ze naar de werkelijkheid kijken, en die bril kleurt alles wat ze waarnemen.

Ik zal een voorbeeld geven. Type zeven, die ook wel de optimist wordt genoemd, ziet alles door een roze bril, waardoor ze de dingen vaak mooier ziet dan ze in werkelijkheid zijn. Maar hoe komt dat nou, dat dit type alles zo rooskleurig ziet? De optimist doet alles om pijn te vermijden, en dan vooral pijn in de vorm van verdriet. Om dat nou maar niet te voelen, want ieder mens heeft wel pijnlijke plekken, wil de zeven zoveel mogelijk ervaren: weggaan, veel eten, veel drinken, veel praten. Kortom alles doen wat maar leuk kan zijn. Ze zijn ook altijd in voor een uitje, of iets anders gezelligs. Veel plannen maken hoort daar ook bij. En als er iets gebeurt wat per ongeluk toch helemaal niet leuk is, dan zal de zeven dat niet willen erkennen en meteen de positieve kant naar voren brengen.

Terwijl type zes, de soldaat, die naast de zeven staat op het enneagram, juist alles bekijkt vanuit het gezichtspunt van veiligheid: Kan ik die en die wel vertrouwen? O, als er nou maar geen akelige dingen gebeuren!

 

Zij ervaren de wereld als onveilig en proberen daarom alles om maar wat veiligheid te voelen, vandaar dat ze ook wel ‘de soldaat’ genoemd worden. In het leger voelen ze zich prettig, veilig onder een duidelijke hiërarchie. Maar toch wordt de autori­teit steeds uitgetest of hij of zij nog wel te vertrouwen is. Dit type heeft daarnaast een groot verantwoordelijkheidsgevoel en is ook heel warm in de contacten naar anderen.

Er is van deze twee types nog veel meer te zeggen, maar voor de helderheid wil ik het hier maar bij laten. Interessant is ook de deugdenleer die verbonden is aan het enneagram. Ieder type heeft haar eigen deugd waarin zij kan groeien. Zo is dat voor de zeven matigheid en voor de zes vertrouwen. Die deugden lopen parallel met de deugdenleer van de zogenaamde woestijnvaders

uit de derde en vierde eeuw van onze christelijke geschiedenis. De woestijnvaders waren monniken die zich terugtrokken in de woestijn om daar in alle eenzaamheid God te zoeken. Maar allereerst kwamen zij natuurlijk zichzelf tegen; met hun sterke en hun zwakke kanten. Zij hebben dit proces van zelfkennis opgeschreven en daar kom je dus ook die deugden tegen waar ze naar moesten streven om verder te komen op hun weg naar God.

 

Maar nu weer terug naar het enneagram. Dit is dus ook een weg naar zelfkennis die nodig is voor onze weg naar God. Want wat onszelf in de weg zit, dat is ook een struikelblok in mijn relatie tot God. Maar het enneagram is ook een weg naar tolerantie. Want wanneer ik weet dat mijn eigen type haar sterke maar ook haar zwakke kanten heeft, maakt me dat ook milder voor andere types die ook moeten worstelen met hun schaduwkanten net zoals ik. Ook al zijn die schaduwkanten dan weer anders dan de mijne. Er is nog heel veel meer over te zeggen, maar hier wil ik het toch bij laten !

 Ds. Lia Peters

 

>> Klik op vorige in uw browser om terug te keren naar kerkpleinjoure.nl <<